W hołdzie pierwszym mieszkańcom Gorzowa
28 marca, w rocznicę ustanowienia w Gorzowie polskiej administracji, świętujemy Dzień Pioniera. – To dla nas bardzo ważny dzień, w którym wspominamy ludzi, którzy tworzyli w Gorzowie polską administrację, ludzi bardzo odważnych, którzy podjęli ogromne wyzwanie i jak wiemy, robili to bardzo dobrze, z ogromną pasją i determinacją – powiedział prezydent Jacek Wójcicki.
Jak co roku, dla upamiętnienia pierwszych mieszkańców Gorzowa przedstawiciele władz miasta wspólnie z grupą pionierów Gorzowa złożyli kwiaty pod pomnikiem Pioniera. W uroczystościach uczestniczyła delegacja z Wągrowca z zastępcą burmistrza, Remigiuszem Priebe oraz młodzieżą ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Wągrowcu. Wągrowiec, to miasto, z którego 27 marca 1945 roku przyjechała do Gorzowa pierwsza grupa osadników. To oni już dzień później, 28 marca rozpoczęli pracę nad tworzeniem polskiej administracji.
Po uroczystości złożenia kwiatów pod pomnikiem, dla grupy gorzowskich pionierów oraz przedstawicieli delegacji z Wągrowca, Miasto - Wydział Kultury, wspólnie z Muzeum Lubuskim, Filharmonią Gorzowską i młodzieżą ze Studia Teatralnego w Gorzowie przygotowało spotkanie w Filharmonii.
Uczestników powitała zastępca prezydenta miasta Małgorzata Domagała oraz przewodniczący Rady Miasta Gorzowa Wlkp. Jan Kaczanowski. A głos, w imieniu pionierów miasta, zabrał Eugeniusz Mikołajczak - szef koła Pioniera Gorzowa. Przypomniał osoby, które budowały Gorzów od podstaw.
Większej części z nich nie ma już wśród nas, ale ich dzieło żyje. Gorzów pięknie, się rozwija i zmienia. To ogromna satysfakcja być w grupie, która pamięta pierwsze chwile miasta w „polskich rękach” - zaznaczył Eugeniusz Mikołajczak.
Uczestnicy uroczystości mogli obejrzeć krótkometrażowy film „W cieniu zniszczeń - opowieść o Pionierach”. Film inspirowany książką „Wiosna na rumowisku - wspomnienia Pionierów województwa gorzowskiego”. Opowiada o pierwszych chwilach Polaków, m.in. z Wągrowca, w polskim Gorzowie, tuż po wojnie. Trwająca nieco ponad 15 minut filmowa opowieść przywołuje wspomnienia i opisuje rzeczywistość powojennego miasta, którego ponad 40 % była zniszczona. Film przygotowany przez Piotra Adamowicza z Alchemii Obrazu, przy wsparciu merytorycznym Moniki Kowalskiej z Muzeum lubuskiego w reżyserii Aleksandry Góreckiej, Agaty Iwaszko i Mikołaja Kwiatkowskiego - opiekunów ze studia teatralnego. Za kostium odpowiadała Krystyna Zienkiewicz, kierownik studia.
Po projekcji filmu, młodzież ze Studia Teatralnego zaprezentowała scenki teatralne z fragmentami sztuki Aleksandra Fredro „Damy i Huzary”. To była pierwsza po wznowieniu działalności teatru w Gorzowie w październiku 1947 roku polska premiera. Premiera odbyła się 18 października.
W uroczystości z okazji Dnia Pioniera w Filharmonii Gorzkowskiej wzięli udział dyrektorzy instytucji kultury: Joanna Pisarewicz - dyrektor filharmonii, Hanna Dębska - dyrektor Miejskiego Centrum Kultury, Bogusław Dziekański - dyrektor Jazz Clubu pod Filarami i Gustaw Nawrocki - dyrektor Miejskiego Ośrodka Sztuki. Gościem spotkania był również dr hab. Dariusz Rymar - dyrektor Archiwum Państwowego. Z Muzeum Lubuskiego obecna była Monika Kowalska.
Po zakończonym spotkaniu, delegacja z Wągrowca, w tym młodzież ze Szkoły Podstawowej nr 2 odwiedziła gorzowską Szkołę Podstawową nr 2. To symboliczna kontynuacja współpracy miedzy obiema szkołami, zapoczątkowana tuż po wojnie, w 1945 roku.
27 marca 1945 r., do zdobytego przez Armię Radziecką niemieckiego Landsbergu przybyła grupa 42 polskich pionierów z Wągrowca (województwo wielkopolskie). Na jej czele stał burmistrz Wągrowca Florian Kroenke. Następnego dnia, 28 marca, grupa przejęła władzę w mieście. Kroenke został wybrany przez osadników na starostę powiatowego. Funkcję burmistrza, a później prezydenta miasta, powierzono Piotrowi Wysockiemu.
Rok później, Landsberg oficjalnie i urzędowo został nazwany Gorzowem Wielkopolskim. W kwietniu 1945 r. z Wągrowca przyjechała druga grupa pod kierownictwem Leona Kruszony, późniejszego wiceprezydenta miasta. Od końca 1946 r. Kroenke był wicewojewodą i kierownikiem gorzowskiej Ekspozytury Urzędu Wojewódzkiego Poznańskiego.
Wydział Promocji i Informacji
Fot. Jan Wojtanowski
